Miasto duchowne należy odróżnić od miasta szlacheckiego (własność rycerstwa) oraz miasta królewskiego (własność władcy). Charakteryzowało się specyficzną organizacją prawno-administracyjną wynikającą z kościelnego charakteru własności.
Geneza Własność kościelna nad miastami sięga średniowiecza i wiązała się z kolonizacją na prawie niemieckim w XIII–XIV wieku. Miasta duchowne powstawały w wyniku: nadania królewskiego – władcy przekazywali ziemie instytucjom kościelnym z prawem lokacji lokacji przez hierarchów kościelnych – biskupi i opaci lokowali miasta na własnych dobrach darowizn możnowładczych – szlachta przekazywała ośrodki miejskie klasztorom i kapitułom.
Liczebność i rozmieszczenie W XVI wieku na ziemiach Korony istniało około 101 miast duchownych, co stanowiło 17% spośród 645 miast lokowanych.