Największy rozgłos przyniósł McIlvanneyowi cykl powieści kryminalnych z inspektorem Jackiem Laidlawem, który zapoczątkował powieścią Laidlaw (1977). Utwór ten – osadzony w Glasgow lat 70. i ukazujący dochodzenie w sprawie zabójstwa młodej kobiety – uważany jest za pierwszą powieść nurtu tartan noir, prekursorsko łączącą kryminał z realistycznym obrazem szkockiego społeczeństwa. Jack Laidlaw, filozofujący detektyw z Glasgow, stał się wzorem „egzystencjalnego gliniarza” w szkockiej literaturze kryminalnej, a McIlvanney bywa nazywany „ojcem chrzestnym tartan noir”. Kontynuacje Laidlaw – powieści The Papers of Tony Veitch (1983) oraz Strange Loyalties (1991) – dopełniły trylogię, zyskując uznanie czytelników i krytyków. Charakterystyczną cechą kryminałów McIlvanneya jest odejście od klasycznej formuły zagadki detektywistycznej na rzecz pogłębionej analizy motywacji i kontekstu społecznego zbrodni. Autor podkreślał, że nie interesuje go typowe “who-dunnit” (dosł. „kto to zrobił”), lecz “why-dunnit” – dlaczego doszło do przestępstwa. Jego powieści kryminalne nie skupiają się wyłącznie na śledztwie, ale stanowią szeroki komentarz społeczny;