Następnie pisał dziennik, był w Bułgarii pomiędzy 13 lipca a 13 sierpnia 1960 roku; wrócił do pisania powieści 16 sierpnia 1960 roku, a 7 grudnia 1960 roku ukończył ją; umieścił długi list do Nel na jej końcu.
Michasia-Nel Spotkała Aleksandra jako dziewczynka nad rzeką zapewne około 1928 roku. Jej pierwszym mężem był Pszenic. Występowała jako śpiewaczka w 1945 roku. Jej drugi mąż Artur za sprawą Aleksandra ucieka do Anglii z obawy przed represjami. Następnie poślubiła Aleksandra; rozwiodła się z nim w kwietniu 1960 roku.
Interpretacja Zdaniem samego autora, Góry nad czarnym morzem […] to próba rozważenia tego, czy samotność jest opłacalna, czy czemuś służy, czy jest przygodą irracjonalną, czy nieporozumieniem, czy żartem sił, które nas warunkują, czy też zawiera w sobie treść, z której by można wyciągnąć mimo wszystko sens na »tak«. W innej wypowiedzi przyznał: to książka i o ludziach i o czasach – to jest książka historyczna, ma konkretną wartość treściową, obyczajowo-społeczną, ale ponieważ jest to zarazem powieść o powieści, więc siłą rzeczy elementy formalne musiały zostać wyeksponowane. Dla Wilhelma Macha była to także powieść psychologiczna. Dzieło było odczytywane m.in. jako próba rozrachunków inteligenckich bądź jako dzieło warsztatowe o charakterze autotematycznym.