Uważano ją w 1961 roku za utwór nowatorski, powieść o powieści bądź antypowieść, autor uważał używanie tego ostatniego określenia wobec jego powieści za nieporozumienie. Zdaniem Anny Niewolak-Krzywdy utwór można uznać za próbę stworzenia nowej powieści realistycznej oraz obraz alienacji człowieka we współczesnym świecie. Poruszony zostaje także problem ukraińskiej mniejszości w Polsce.
Postać Xandra zdaniem Jerzego Poradeckiego należy odczytywać jako Jungowską personę pisarza Aleksandra. Według Macieja Szybista stosunek Wilhelma Macha do Aleksandra można przyrównać do relacji: poeta – podmiot liryczny.
Odbiór krytyczny Według Jerzego Poradeckiego, jest to największa powieść Wilhelma Macha; jest też jego najbardziej znaną i najgłośniejszą powieścią. Jarosław Iwaszkiewicz zrecenzował dzieło na łamach „Życia Warszawy” (nr 18, 1962) generalnie przychylnie, lecz miejscami brakowało mu w nim prostoty. Marta Wyka w swej recenzji pt. Kwadratura koła w prozie w „Życiu Literackim” (nr 52, 1961) zwróciła uwagę na komplikowanie się fabuł. Andrzej Kijowski z recenzji pt. Etap tortur docenił ukazaną w powieści świadomość pisarstwa i związany z tym sceptycyzm, ale nie podobało mu się eksponowanie wątpliwości autora.