Wiele zakładów przetwórstwa mleka, zwłaszcza w centralnej i wschodniej Polsce, zostało zniszczonych lub zdemontowanych przez wycofujące się wojska niemieckie. Brakowało podstawowych urządzeń technologicznych, chłodni, cystern do przewozu mleka, a także wykwalifikowanej kadry technicznej i administracyjnej.
Mimo tych trudności, dorobek organizacyjny i techniczny spółdzielczości mleczarskiej z okresu międzywojennego stał się fundamentem odbudowy tego sektora po 1944 r. W wielu regionach działacze przedwojennych spółdzielni mleczarskich oraz miejscowi rolnicy spontanicznie podejmowali działania zmierzające do wznowienia działalności wytwórni i punktów skupu mleka. Wykorzystywano zachowany sprzęt, a także urządzenia pozostawione przez okupanta. Nierzadko przerabiano inne budynki gospodarcze, aby uruchomić choćby prowizoryczną produkcję nabiału na potrzeby lokalnej ludności.