thumb|Umarells obserwujący prace związane z wymianą nawierzchni na rogu między Palazzo Re Enzo a via Rizzoli, Bolonia (2016)
Umarell (włoska pisownia dialektu bolońskiego (emilijskiego) słowa umarèl, (IPA: ); lm. umarî) to mężczyźni w wieku emerytalnym, którzy spędzają czas, obserwując place budowy, zwłaszcza roboty drogowe – stereotypowo z rękami splecionymi za plecami oraz udzielając robotnikom nieproszonych rad; jest celową modyfikacją słowa z dialektu bolońskiego, umarèl, i oznacza pierwotnie (w sposób pejoratywny) małego, przygaszonego i anonimowego „człowieczka”, który wałęsa się po mieście (także umaréin).
Choć początkowo typowy dla regionu to po czasie zyskał popularność w całych Włoszech i jest używany do opisywania przede wszystkim emerytów, którzy spędzają czas na obserwowaniu prac prowadzonych na budowach. Stereotypowy wizerunek umarella to starszy mężczyzna zainteresowany pracami, stojący z rękami splecionymi za plecami i często udzielający robotnikom nieproszonych rad.
W języku polskim spotyka się także potoczne określenie dziad boloński (także: dziady bolońskie) jako przybliżone tłumaczenie terminu umarell.