Architektura Pomnik Kopernika został wykonany z brązu, jako popiersie w przedstawieniu osoby do pasa (tzw. półpostaci). Kanonik jest odziany w szatę zakończoną półokrągłą lamówką pod szyją. Rękawy są długie i szerokie, spod nich widoczne są węższe rękawy spodniej szaty. Na wierzch ma nałożony bezrękawnik. Na piersi zawieszony jest na rzemieniu niewielkich rozmiarów krzyż grecki (crux immissa quadrata), to jest krzyż o równych wszystkich ramionach. Szaty kanonika i krzyż symbolizują związek Kopernika z kapitułą katedralną, motywy które władza starała się wymazać z historii astronoma w państwowym przekazie. Kopernik w rękach trzyma sferę armilarna, zwaną też astrolabium sferycznym. Był to przyrząd astronomiczny, będący modelem sfery niebieskiej, służący do wyznaczania współrzędnych równikowych i ekliptycznych (rektascensji i deklinacji), używany również przez do pomiarów przez KopernikaRadosław Gross, Ryszard Tomkiewicz Obchody pięćsetnej rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika w województwie olsztyńskim w 1973 roku, Wydawnictwo UWM, Olsztyn 2023.