Powstanie gatunku wynika z potrzeby przewidywania przyszłych wydarzeń lub wpływania na kierunek rozwoju cywilizacji, a także z przekonania, że procesy historyczne podlegają określonym prawom, które mogą być poznane i opisane.
Historia
Za prekursorskie przykłady tej konwencji uznaje się utwory, które przedstawiają przyszłość jako rozwijający się w czasie proces historyczny. Zaliczyć do nich można utwory z końca XVIII wieku, takie jak (1770) Louisa Sebastiena Merciera, Les Ruines, ou méditation sur les révolutions des empires (1791) Volneya oraz późniejsze dzieła z XIX wieku, m.in. Ostatni człowiek (1826) Mary Shelley, (1827) Jane Loudon, Three Hundred Years Hence (1881) , a z początku XX wieku także The Decline and Fall of the British Empire (1905) czy (1924) Alfreda Döblina. O ile większość utworów klasyfikowanych jako historia przyszłości to powieści, wczesne formy narracji zbliżonej do historii przyszłości można dostrzec także w opowiadaniach Rudyarda Kiplinga, takich jak „” („With the Night Mail”, 1905) i „Proste jak D.R.U.T.” („As Easy as A.B.C.”, 1912), które poprzez dokumenty, komentarze i dodatki przedstawiają rozwój instytucji w czasie, sugerując istnienie szerszego procesu historycznego.