W jego powstaniu uczestniczyły różnorodne formy muzyki afroamerykańskiej, przede wszystkim blues, spirituals, pieśni pracy, oraz tradycje taneczne i rozrywkowe rozwijane przez czarnoskórą ludność USA. Istotną rolę odegrały również europejskie wzorce harmoniczne, muzyka marszowa, taneczna i , które były obecne w życiu muzycznym amerykańskich miast XIX wieku. Wśród gatunków, które wywarły szczególny wpływ na kształtowanie się jazzu, wymienia się ragtime, marsze, walce, polki, kadryle oraz popularne pieśni rozpowszechniane przez wydawnictwa nutowe i teatr muzyczny. Muzycy afroamerykańscy stopniowo przekształcali ten repertuar, nadając mu bardziej swobodny rytm, wzbogacając go o synkopy, improwizowane ozdobniki i charakterystyczne intonacje wywodzące się z bluesa.
Za główne miejsce narodzin jazzu uznaje się Nowy Orlean w stanie Luizjana. Miasto to stanowiło wyjątkowe środowisko kulturowe, w którym spotykały się wpływy afroamerykańskie, karaibskie, francuskie, hiszpańskie i angloamerykańskie. Ważną część jego mieszkańców stanowili Kreole, wywodzący się z rodzin o mieszanym pochodzeniu afrykańskim i europejskim, którzy często posiadali wykształcenie muzyczne i znajomość europejskiej notacji muzycznej.