Pierwsze takie modele zaproponowali w 1974 roku i Sheldon Glashow. Energie te są jednak niedostępne w doświadczeniach, dlatego era wielkiej unifikacji pozostaje przewidywaniem teoretycznym.
Jednym z najwcześniejszych szeroko rozważanych etapów, powiązanym z obserwowanymi własnościami mikrofalowego promieniowania tła, jest inflacja kosmologiczna. W jej trakcie rozmiary przestrzeni miały wzrosnąć wykładniczo w bardzo krótkim czasie, co pozwala wyjaśnić jednorodność mikrofalowego tła, brak obserwowanej dużej krzywizny przestrzennej oraz pochodzenie pierwotnych zaburzeń gęstości. Klasyczny model inflacyjny został zaproponowany jako rozwiązanie problemu horyzontu i płaskości, a także nadprodukcji ciężkich monopoli magnetycznych przewidywanych przez teorie wielkiej unifikacji, których reliktowa obfitość bez inflacji przekraczałaby obserwacyjne granice o około 14 rzędów wielkości. Inflacja przewiduje ponadto, że pierwotne zaburzenia gęstości powstają z kwantowych fluktuacji pola, rozciąganych przez gwałtowną ekspansję do skal kosmicznych, i mają widmo mocy (rozkład amplitudy zaburzeń w zależności od ich rozmiaru, nie widmo elektromagnetyczne) niemal niezależne od skali. Pomiary anizotropii mikrofalowego tła potwierdziły, że widmo mocy pierwotnych zaburzeń jest niemal, ale nie dokładnie, niezależne od skali.