Składniki fizyczne mały|Gromada Pocisk (1E 0657-56): różowy gaz rentgenowski (zwykła materia) jest przesunięty względem niebieskich obszarów największej masy wyznaczonych z soczewkowania grawitacyjnego, co jest jednym z najczęściej przytaczanych obserwacyjnych argumentów za rozdzieleniem dominującej masy od gorącego gazu W grupach i gromadach galaktyk widoczne galaktyki są tylko jednym ze składników układu. W masywnych gromadach znaczną część zwykłej materii stanowi gorący gaz wypełniający przestrzeń między galaktykami, tworzący tzw. . Jest to rozrzedzona, niemal całkowicie zjonizowana plazma o temperaturze od milionów do dziesiątek milionów kelwinów. Promieniuje ona w zakresie rentgenowskim głównie przez promieniowanie hamowania, które powstaje, gdy szybkie elektrony są odchylane w polu elektrycznym jonów. Jej skład chemiczny, wzbogacony w pierwiastki cięższe od helu, świadczy o tym, że część gazu została wcześniej przetworzona w gwiazdach galaktyk członkowskich. W centrach najgęstszych gromad gaz może wypromieniowywać energię szybciej, niż dopływa ona z zewnątrz, co prowadzi do jego ochładzania i powolnego osiadania ku środkowi, nazywanego . Obserwacje pokazały jednak, że gaz stygnie znacznie wolniej, niż przewidywał klasyczny model przepływu chłodzenia.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Grupy i gromady galaktyk · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.