mały|upright|Boris Mirkine-Guetzévitch – twórca pojęcia parlamentaryzmu zracjonalizowanego Racjonalizacja parlamentaryzmu – współczesna wersja systemu parlamentarnego powstała w wyniku zmian i przekształceń konstytucyjnych, których celem było zwiększenie stabilności i efektywności rządów. W zdecydowanej większości przypadków racjonalizacja parlamentaryzmu wiąże się ze zwiększeniem uprawnień władzy wykonawczej przy jednoczesnym osłabieniu ustrojowej pozycji władzy ustawodawczej.
Historia Po raz pierwsza na konieczność racjonalizacji systemu parlamentarnego zwrócono uwagę pod koniec XIX wiek we Francji, gdzie III Republika charakteryzowała się silnym uprzywilejowaniem pozycji parlamentu kosztem pozostałych władz oraz ewolucją w stronę monizmu parlamentarnego i asymetrii władz, w myśl tego, że skoro parlament jako jedyny wyłaniany jest w wyborach powszechnych to powinna przysługiwać mu pełnia władzy. Słabość głowy państwa (której kompetencje ograniczono do spraw reprezentacyjno-ceremonialnych) i rządu, zależnego w pełni od woli większości parlamentarnej, wobec głębokich podziałów politycznych, przez które trudno było o zawiązanie trwałej i stabilnej większości, skutkowała licznymi przesileniami i kryzysami rządowymi oraz niestabilnością tej formy rządów.