Ostatecznie kat poddaje Gejzę szczególnie ciężkim torturom i pozostawia go przywiązanego do drzewa. Pokutnik obserwuje odradzający się po wojnie kraj i zaczyna mieć nadzieję na przebaczenie. Przechodzące kobiety litują się nad nim, a najmłodsza z nich, przypominająca mu zamordowaną Marynę, podaje mu winogrona. Gejza po raz pierwszy płacze nie nad własnym cierpieniem, lecz nad okazanym mu miłosierdziem, po czym umiera i – według opowieści zakonnika – zostaje zbawiony.
Zakonnik podsumowuje opowieść stwierdzeniem, że Bóg wykorzystał zbrodnie Gejzy m.in. do zbawienia rodziny Miklosa i benedyktynów, powstrzymania najazdu tureckiego oraz zbawienia sześćdziesięciu tysięcy Turków i samego Gejzy. Wydarzenia te nie byłyby możliwe, gdyby Miklos nie przestrzegał przykazania miłości nieprzyjaciół. Dodaje, że Miklos długo żył jako pustelnik i służył ludziom, lecz nie został świętym, ponieważ raz zawahał się w wykonaniu Boskiego nakazu.
Sędzia kwestionuje prawdziwość legendy, wskazując, że nie potwierdza jej historia;