Dawne uprawnienia wolnych panów stanowych były następnie stopniowo ograniczane przez administrację państwową, a odrębność sądownicza zanikła wraz ze zniesieniem prywatnego sądownictwa w Prusach w 1849 rokuVerordnung über die Aufhebung der Privatgerichtsbarkeit und des eximirten Gerichtsstandes, sowie über die anderweitige Organisation der Gerichte z 2 stycznia 1849 roku, „Gesetz-Sammlung für die Königlichen Preußischen Staaten”, 1849, s. 1–13..
Charakter ustrojowy
Państwa stanowe powstawały na Śląsku z dawnych ziem książęcych lub ich części, które znajdowały się w posiadaniu rodów nienależących do dynastii książęcych. Właściciele takich terytoriów wykonywali część uprawnień administracyjnych, sądowniczych i fiskalnych, lecz pozostawali pod zwierzchnictwem monarchy czeskiego.
Wolni panowie stanowi zajmowali w ustroju Śląska pozycję niższą od książąt, lecz wyższą od zwykłej szlachty. Mieli prawo uczestniczenia w zgromadzeniach stanowych Śląska, przy czym wolni panowie stanowi dysponowali wspólnym głosem, w odróżnieniu od książąt posiadających głosy indywidualne.
Przymiotnik „wolne” oznaczał wyłączenie państwa stanowego spod części pośrednich struktur administracyjnych i podporządkowanie go bezpośrednio władcy.