W przypadku pobierania takiej daniny zawsze występuje jako istota wodna. mały|Walka Dobryni Nikiticza ze Żmijem Gorynyczem, zilustrowana przez Wiktora Wasniecowa (1901). W innych wersjach jest Gorynycz czasem jest stróżem nie samej granicy „trzydziestego carstwa”, lecz czegoś co stanowi najważniejszy element dla tego królestwa – skarbu, żywej wody, złotych jabłek, lokalnej lub porwanej królewny. Wówczas heros, zwykle Iwan Carewicz bądź Iwan Durak musi pokonać potwora w boju, odrąbując mu wszystkie głowy, a po zabiciu ciało spalić.
W bylinach Gorynyczowi przypisuje się porwanie siostrzenicy kniazia Włodzimierza Jasnego Słoneczka – Zapawy Putiatycznej, bądź jego córki Marfidy, albo ciotki bogatyra Dobryni Nikiticza – Marii Diwowny. Na rozkaz kniazia Dobrynia udaje się nad rzekę Puczaj lub Izraj, by stoczyć walkę ze żmijem. Po zaciętym boju, trwającym niekiedy trzy dni, zabija go i uwalnia z jego pieczary porwaną kobietę oraz innych jeńców.
W 2018 roku wymarły terocefal Gorynychus masyutinae z okresu permu został nazwany po Żmiju Gorynyczu.