Na Syberii wykonywał pracę przymusową, m.in. przy wyrębie lasu i odśnieżaniu torów kolejowych. Według jego relacji dzienna racja żywnościowa składała się z około 400 gramów chleba i zupy. Następnie trafił do kołchozu. W lutym 1942 roku pozwolono mu go opuścić; był wówczas poważnie osłabiony i chory. Wolność odzyskał w następstwie układu Sikorski–Majski i tworzenia na terytorium ZSRR polskich sił zbrojnych. W maju 1942 roku przebywał w szpitalu. W jednym z wywiadów pokazywał dokument wojskowy z 18 czerwca 1942 roku oraz zaświadczenie o wypisaniu ze szpitala 17 czerwca. Chorował m.in. na malarię. Następnie znalazł się w rejonie Taszkentu w ZSRR. Wraz z polskim wojskiem opuścił Związek Radziecki i przez Persję, a następnie Irak i Palestynę dotarł na Bliski Wschód.
Działalność filmowa podczas II wojny światowej Problemy zdrowotne uniemożliwiły mu początkowo normalne szkolenie bojowe. Według relacji opublikowanej przez „Clarín” w czasie pobytu w szpitalu poznał Józefa Hutten-Czapskiego, związanego z działalnością informacyjną i propagandową Armii Polskiej na Wschodzie. Następnie Bortnowskiego skierowano do nauki pracy filmowej w Kairze. Został włączony do Referatu Fotograficzno-Filmowego przy Oddziale Kultury i Prasy 2 Korpusu Polskiego.