Początek panowania Mikołaja II jest związany z masową tragedią, jaką była panika na Chodynce w czasie festynu ludowego towarzyszącego koronacji nowego cesarza. Zginęło wówczas 1389 osób, a 1301 zostało rannych. Praktyczne zignorowanie problemu przez Mikołaja II i niepociągnięcie do odpowiedzialności winnych za tę tragedię doprowadziło do pogłębienia przepaści między carskim dworem a rosyjską opinią publicznąOrlando Figes, Tragedia Narodu. Rewolucja rosyjska 1891–1924, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009, s. 39, .

W polityce zagranicznej, nie bez wahań, kontynuował zawarte przez ojca przymierze z Francją i dążył do rozszerzenia wpływów rosyjskich na Bałkanach i w Azji. Nie godził się na żadną formę autonomii dla Kraju Nadwiślańskiego, jak od 1867 określano Królestwo Polskie.