Dział Historii – cennymi w kolekcji są starodruki oraz druki śląskie pochodzące niemal ze wszystkich ważniejszych śląskich oficyn wydawniczych, materiały plebiscytowe, dokumenty z okresu powstań śląskich, dokumenty z działalności Związku Polaków w Niemczech, kolekcja wyrobów rzemiosła cechowego i dokumenty historyczne oraz militaria związane z działalnością cechów, dawne atlasy, mapy oraz ikonografia miasta Opola, a także numizmaty – monety i medale; Dział Sztuki – przykłady śląskiej sztuki gotyckiej ze słynną Madonną z Sadowa (1380), zbiór rzemiosła artystycznego, m.in. ceramika z manufaktur śląskich, Galeria Malarstwa Polskiego XIX/XX w. – dzieła o tematyce historyczno-batalistycznej, rodzajowej, liczne pejzaże i portrety najwybitniejszych twórców z tego okresu, m.in. Józefa Chełmońskiego, Maksymiliana Gierymskiego, Juliusza Kossaka, Józefa Pankiewicza, Jana Stanisławskiego, Juliana Fałata, Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz Konrada Krzyżanowskiego, a także licząca ponad 80 obrazów olejnych oraz ponad 800 akwareli i rysunków kolekcja, urodzonego w województwie opolskim, wybitnego polskiego kolorysty Jana Cybisa oraz zbiór dzieł współczesnych twórców działających na terenie województwa opolskiego; Dział Etnografii – kultura materialna, duchowa i społeczna Śląska Opolskiego z XIX i XX w.