Najważniejszym przekazem powieści jest bunt młodego człowieka w skomplikowanym, przechodzącym dynamiczne zmiany świecie. Obserwując świat dorosłych, w mieście ścierających się kultur niemieckiej, polskiej i kaszubskiej bohater powieści nie akceptuje tego, czego jest świadkiem, Czasy Wolnego Miasta Gdańsk, okres rozkwitu hitleryzmu i wojna są tylko dalekim tłem (choć mającym silny i dramatyczny wpływ na postawy bohaterów książki).
Czas i miejsce akcji Akcja książki zaczyna się w 1924 roku, gdy rodzi się Oskar pod dwiema sześćdziesięcioświecowymi żarówkami. Wspomniany upadek ze schodów, śmierć matki, wybuch II wojny światowej, dojrzewanie, wyjazd do nowych Niemiec, po zmianie granic i przyznaniu Gdańska Polsce. Dalsze losy bohatera ukazane są na tle kształtowania się powojennej rzeczywistości w Republice Federalnej Niemiec.
Ważnym bohaterem powieści jest Gdańsk, ukazany jako miejsce ścierania się kultur: kaszubskiej, polskiej i niemieckiej. Wiele miejsca poświęcone jest studiom charakteru mieszkańców i zmiany ich poglądów podczas wojny.