Bitwa o Tobruk – długotrwała konfrontacja pomiędzy wojskami Osi a oblężonymi w libijskim mieście portowym Tobruk siłami alianckimi podczas kampanii afrykańskiej II wojny światowej, trwająca od 10 kwietnia do 27 listopada 1941 roku.
Pod koniec 1940 roku alianci pokonali włoską 10 Armię podczas operacji Compass i zamknęli jej niedobitki w Beda Fomm. Na początku 1941 roku znaczna część Sił Pustyni Zachodniej (Western Desert Force, WDF) została oddelegowana do udziału w kampaniach greckiej i syryjskiej. Gdy wojska niemieckie (Afrika Korps) i włoskie posiłki dotarły do Libii, na miejscu pozostały jedynie szkieletowe siły alianckie, pozbawione ciężkiego sprzętu i zaopatrzenia. Obrońcy miasta szybko stali się znani jako Szczury Tobruku.
Operacja Sonnenblume (6 lutego – 25 maja 1941) zmusiła aliantów do odwrotu w kierunku granicy egipskiej. Garnizon składający się głównie z australijskiej 9 Dywizji Piechoty (generał porucznik Leslie Morshead) pozostał w Tobruku, aby uniemożliwić siłom Osi korzystanie z portu, podczas gdy Siły Pustyni Zachodniej zreorganizowały się i przygotowały kontrofensywę.