Celem władcy było podporządkowanie sobie szkolnictwa wyższego, więc rektor uczelni był wybierany przez władcę, a od 1541 zakazano portugalskim studentom zdobywanie zagranicznych stopni naukowych. Polityka zagraniczna i ekspansja

Sojusz z Karolem V mały|Karol V Habsburg – cesarz rzymski i król Hiszpanii Jan III zawarł i zabezpieczył sojusz z Karolem V – królem Hiszpanii i cesarzem rzymskim poprzez 3 małżeństwa: jego syn – Jan Manuel ożenił się z córką Karola V – Joanną Habsburg, córka Jana – Maria Manuela ożeniła się z najstarszym synem Karola oraz przyszłym królem Hiszpanii Filipem II, a sam władca ożenił się pod koniec 1524 roku z Katarzyną Habsburg, siostrą Karola. Efektem małżeństwa Jana i Katarzyny było zawarcie traktatu w Burgos, w którym Karol i Jan zobowiązali się do wzajemnego wsparcia w konfliktach wojennych.

Karol potrzebował pieniędzy na wojnę z Francją, jednak skarbiec był opustoszony po nieudanej inwazji na Algier w 1541 roku. By pozyskać środki finansowe władca zrzekł się praw do Moluków na rzecz Portugalii.