Jednakże od początku XX stulecia horyzont zainteresowań krakowskich muzealników poszerzył się, co zaowocowało nabywaniem różnego typu dzieł rzemiosła artystycznego, militariów, numizmatów, dzieł o charakterze archeologicznym i etnograficznym, pamiątek o charakterze historycznym (np. dokumentów, pieczęci).
Pierwszym dyrektorem placówki był Władysław Łuszczkiewicz, malarz i historyk sztuki, który nabył do muzeum m.in. Madonnę z Krużlowej. Był organizatorem kilku wystaw, m.in. wystaw jubileuszowych poświęconych Tadeuszowi Kościuszce, Janowi Kochanowskiemu oraz osobistościom Sejmu Wielkiego. Gdy Polska odzyskała niepodległość, za dyrekcji Feliksa Kopery (swoją funkcję pełnił w latach 1900–1950) zbiory MNK osiągnęły ok. 100 tys. dzieł. Za dyrekcji Kopery powołano pierwsze oddziały. W 1903 roku udostępniono zwiedzającym Zbiory Emeryka Hutten-Czapskiego, w 1904 roku kolejny oddział – Dom Jana Matejki. Adam i Włodzimiera Szołayscy zapisali Muzeum kamienicę na rogu pl. Szczepańskim i ul Szczepańskiej wraz z kolekcją dzieł rzemiosła artystycznego. Na początku XX wieku MNK zarządzało Barbakanem, wieżą hejnałową kościoła Mariackiego i wieżą ratuszową. Muzeum pozyskało całe Sukiennice (prócz galerii kramowej na parterze), a ponadto, ze względu na kolejne nabytki (zbiory liczyły ok. 300 tys.