Konkubinat ( od „współ-” i „leżeć”)Słownik Wyrazów Obcych. – nieformalny związek dwóch osób, pozostających w pożyciu, bez usankcjonowania w świetle prawa jako małżeństwa.
Nazwa Kobietę w takiej parze nazywa się konkubiną, mężczyznę zaś konkubinem lub konkubentem. Według Krystyny Slany słowo konkubinat ma w polszczyźnie potocznej zabarwienie pejoratywne. W obiegu światowym i w polskich naukowych publikacjach socjologicznych występuje termin „kohabitacja”.
W prawie rzymskim Prawo rzymskie zezwalało na trwałe współżycie mężczyzny i kobiety, przy czym mężczyzna, również żonaty, mógł mieć kilka konkubin. Często związek ten zachodził między osobami, które nie chciałyDigesta 25,7,4, Iulius Paulus: To, czy kobieta jest konkubiną, należy oceniać wyłącznie na podstawie jej nastawienia. bądź nie mogły zawrzeć małżeństwa (np. senator ze swą wyzwolenicąZwiązek, w którym choć jedna ze stron była niewolnikiem, zwany był ., żołnierzeAleksander Sewer pierwszy dozwolił, by żołnierze mogli w trakcie służby zawierać związki małżeńskie. (Herodian, ks. 3,8). i urzędnicy prowincjonalni z kobietami z prowincji). Cesarze, jak Wespazjan czy Marek Aureliusz, po śmierci żon pozostawali w takim związku.