połowie XIX wieku).
thumb|upright|Lewis Henry Morgan Do znanych przedstawicieli tego nurtu należy Lewis Henry Morgan, który wprowadził do antropologii komparatystyczne badania relacji pokrewieństwa.
Znani przedstawiciele Edward Burnett Tylor Lewis Morgan James George Frazer Johann Jakob Bachofen John Lubbock John Ferguson McLennan Herbert Spencer Adolf Bastian
Szkoła amerykańska Początki antropologii kulturowej w Stanach Zjednoczonych związane są z Franzem Boasem. Zobacz też historyzm boasowski.
Dyfuzjonizm Dyfuzjonizm pojawił się na przełomie XIX i XX wieku. Znani przedstawiciele to m.in.: Friedrich Ratzel (zob. też determinizm środowiskowy) Leo Frobenius Fritz Graebner
Funkcjonalizm thumb|Bronisław Malinowski wśród Trobriandczyków Przedstawiciele funkcjonalizmu w antropologii analizowali społeczności ludzkie jako analogiczne do żywych organizmów, w których każdy element ma swoją funkcję w podtrzymywaniu całego systemu. W tej koncepcji poszczególne instytucje kultury, jak religia, małżeństwo czy ekonomia miały przypisane określone zadania do wykonania, choć często ich rola była nieuświadamiana przez członków konkretnej kultury. Funkcjonalizm powstał w kontrze do ewolucjonizmu.