Inne źródła wskazują właśnie datę 1240 jako moment powstania klasztoru i mnichów ławry Peczerskiej jako jego rzeczywistych twórcówA. Radziukiewicz, Niebo zeszło na ziemię, „Przegląd Prawosławny”, nr 8 (254), sierpień 2006.. Spotyka się również twierdzenia, by to rok 1260 był datą pierwszego objawienia – w tej wersji nie jest ono łączone z najazdem tatarskim. Monaster szybko został uznany przez miejscową ludność prawosławną za miejsce pozostające pod szczególną opieką Matki Boskiej, sprzyjające cudom.
W I Rzeczypospolitej Klasztor prawosławny W II połowie XVI wieku wielkim dobroczyńcą wspólnoty monastycznej Poczajowa była żona sędziego łuckiego Hojskiego Anna (z domu Kozińska), która wielokrotnie wspierała mnichów materialnie, zaś w 1597W literaturze spotyka się też datę 1598. przyczyniła się do rozwoju stałego, cenobitycznego monasteru Zaśnięcia Matki Bożej (powstałego w Poczajowie najpóźniej na pocz. XVI w.) oraz podarowała dla niego ikonę Matki Bożej, jaką sama otrzymała w 1567 od metropolity Neofita, późniejszego patriarchy KonstantynopolaWersję tę, zgodnie powtarzaną przez większość opracowań, podważa Ryszard Ergetowski, który wskazał, iż nikt z badaczy nie zainteresował się kwestią, czy w 1567 w Rzeczypospolitej naprawdę przebywał hierarcha grecki o tym imieniu.