Oprócz księstw lennych istniały również księstwa dziedziczne Korony Czeskiej, będące w bezpośrednim posiadaniu króla i przejmowane zazwyczaj po wygaśnięciu lokalnej dynastii. Początkowo było ich niewiele. Najwcześniej, bo już w 1335 r. taki status uzyskało księstwo wrocławskie, później dołączały kolejne, w tym największe terytorialnie księstwo opolsko-raciborskie w 1532 r. W księstwach dziedzicznych pozycję ustrojową księcia zajmował król, reprezentowany przez starostę księstwa. Samorządność stanów księstw dziedzicznych przejawiała się zarówno w działalności sejmików, jak i w uczestnictwie w sejmie ogólnośląskim. W sejmie nie brały natomiast udziału stany księstw lennych, jednym reprezentantem sejmowym księstwa lennego był jego książę.
Centralizacja w absolutnej Monarchii Habsburgów
Z czasem zarówno monarcha, jak i stany wszystkich Krajów Korony Czeskiej dążyły do poszerzenia swoich kompetencji. Na Śląsku stanom udało się utworzyć własne struktury administracji skarbowej i wojskowej, równoległe do urzędów królewskich.