Pomiędzy XVI i XVII wiekiem w kaznodziejstwie katolickim pojawiły się wypowiedzi, utrzymujące iż Józef był pod względem moralnym i duchowym najdoskonalszym człowiekiem spośród urodzonych w grzechu, ustępował jedynie bezgrzesznemu Jezusowi i Niepokalanej Maryi. Uzdolniły go do tego przede wszystkim próby, jakie zesłał na niego Bóg dla jego uświęcenia (dzięki nim określony został jako „mąż sprawiedliwy”, zob. Mt 1, 19, por. Rdz 15, 6), nieustanna bliskość Jezusa jako przybranego syna oraz przepływ łask z Maryi, jako kobiety „łaski pełnej” (Łk 1, 28: plena gratia). Teologowie na podstawie lektury Syr 13, 15 („Każda istota żyjąca lubi podobną do siebie, a każdy człowiek tego, kto jest mu równy”) oraz 1Kor 7, 14 („Uświęca się bowiem mąż [...] dzięki swej żonie”), wnioskowali również, że Józefa uświęcało pełne miłości małżeństwo z Bogurodzicą; był jedynym człowiekiem, który okazał się w oczach Boga godny i odpowiedni do otoczenia opieką Jego Syna oraz Maryję. Jednocześnie literatura kościelna podkreśla fakt, iż Święta Rodzina prowadziła życie skromne, ukryte przed światem.