thumb|Polski okręt patrolowy z lat 60. ORP "Fala", na drugim planie patrolowiec Straży Granicznej "Kaper-2" Z powodu różnych stawianych przed nimi zadań, patrolowce różnią się od siebie znacznie wielkością, uzbrojeniem i wyposażeniem i trudno mówić z tej racji o typowych parametrach. Przede wszystkim, mogą to być jednostki różnej wielkości. Współczesne okręty patrolowe mają wyporność od kilkuset do kilku tysięcy ton. Na ogół nie przekraczają jednak 3000 ton wyporności. Małe jednostki, o wyporności kilkadziesiąt lub kilkanaście ton, określane są zazwyczaj jako kutry patrolowe (w polskiej terminologii, poniżej 500 ton). Patrolowce budowane jako okręty wojenne i jako jednostki cywilne różnią się często od siebie konstrukcją, aczkolwiek, zwłaszcza w ostatnich latach, pojawiła się tendencja do oferowania takich samych jednostek dla służb cywilnych i wojska, o mniejszych możliwościach bojowych, lecz bardziej ekonomicznych w budowie i eksploatacji. Już wcześniej jednak z reguły, przy konstruowaniu okrętów patrolowych kładziono nacisk na prostotę i taniość konstrukcji, a nie na właściwości bojowe, które w tej klasie okrętów są cechą drugorzędną. Z reguły patrolowce jako okręty wojenne są mało liczną klasą okrętów podczas pokoju, chyba że marynarka wojenna wykonuje zadania ochrony granic (jak np.