Północne części miasta, tj. część doliny Skawy oraz stawy, są chronione jako obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Skawy. Dolinę Skawy wypełnia zwarty kompleks leśny, zarządzany przez Nadleśnictwo Andrychów.
Historia thumb|Wadowice w granicach Korony Królestwa Polskiego jako Vadowice na mapie Wacława Grodzieckiego wydrukowanej w 1592 thumb|Wadowice na mapie Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego – mapa Abrahama Orteliusa z 1603 mały|Panorama Wadowic w 1843 thumb|Bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny mały|Urząd Miejski z fragmentem placu Jana Pawła II mały|Budynek Muzeum Miejskiego i Centrum Informacji Turystycznej mały|Dwór Mikołaj
Najstarszymi osadami w bezpośrednim sąsiedztwie Wadowic były Roków, a dalej, w górę Skawy, Mucharz, obie wzmiankowane w 1254. Kasztelania oświęcimska należała wówczas do księstwa opolskiego. Około 1315 powstało samodzielne księstwo oświęcimskie, którego pierwszym księciem został Władysław I oświęcimski. To jemu przypisuje się założenie miejscowości, nie wykluczone że pierwotnie nazwa miejscowości brzmiała Władowice. Nazwa miasta została zapisana w spisie świętopietrza z XIV w. jako Wadowicze. Dokument biskupstwa krakowskiego pochodzi z 1326, ale dotyczy sytuacji z roku 1325.