Kamienie szlachetne – termin tradycyjnie używany dla określenia tzw. „Wielkiej Czwórki”, czyli diamentu, szafiru, rubinu i szmaragdu, czyli kamieni jubilerskich o twardości powyżej 7 w dziesięciostopniowej skali Mohsa. Termin ten odzwierciedla nie tylko ich piękno i rzadkość występowania, ale także znaczenie historyczne i kulturowe, jakie odegrały one w różnych cywilizacjach. Wyróżniają się one także wysoką ceną rynkową.
Wszystkie pozostałe kamienie używane w jubilerstwie o twardości poniżej 7 w skali Mohsa były dawniej nazywane półszlachetnymi.
Współcześnie na świecie odchodzi się od podziału na kamienie szlachetne i półszlachetne, zastępując je ogólnym terminem kamieni jubilerskich, czyli wszystkich kamieni używanych w jubilerstwie. W literaturze gemmologicznej używa się też zbiorczej nazwy kamienie szlachetne i ozdobne, obejmującej minerały i zwykle jednominaralne skały, powstałe w przyrodzie w warunkach naturalnych, które po oszlifowaniu wyróżniają się piękną barwą, połyskiem i innymi walorami estetycznymi.
W języku potocznym pod tym pojęciem kamienia szlachetnego może być rozumiany każdy kamień jubilerski.