Historia mały|lewo|upright=0.65|Pomnik upamiętniający nadanie praw miejskich Okolice Morąga były słabo zasiedlone w okresie Prusów. Źródła notują na terenie późniejszego komornictwa tylko 5 pruskich pól (lauksów): Kiełkuty, Kretowiny, Marzewo, Woryty i pole nad jez. Marąg. Odnaleziono tam też zaledwie kilka stanowisk archeologicznych. Dużo liczniejsze osadnictwo pruskie znajdowało się we wschodniej Pogezanii, między jez. Narie a Pasłęką, czyli w okolicach MiłakowaJoachim Stephan Osadnictwo w komturstwie elbląskim do połowy XV wieku (Die Besiedlung der Komturei Elbing bis zur Mitte des 15. Jahrhunderts), Pruthenia, TOM III, Olsztyn 2008, s.127–128, 144–146.
Teren Prus Górnych zamieszkiwany przez pruskie plemiona Pogezanów i Pomezanów był pierwszą częścią Prus zajętych w XIII wieku przez Zakon krzyżacki wspierany przez książąt i rycerzy polskich, głównie z Mazowsza i Pomorza. Na mocy układu w Dzierzgoniu z 1249 tereny aż po rzekę Pasłękę stały się częścią Państwa zakonnego. Późniejszy rejon morąski podlegał komturii w Elblągu.
Około 1280 komturzy elbląscy rozpoczęli tu budowę drewnianej strażnicy, nad Jeziorem Morąskim. Zamek wzniesiono prawdopodobnie na miejscu dawnej pruskiej osady.