Róża Luksemburg, właśc. Rozalia Luxenburg, ps. „R. Kruszyńska, Spartakus, Junius” (ur. 5 marca 1871 w Zamościu, zm. 15 stycznia 1919 w Berlinie) – polska ekonomistka, myślicielka polityczna, działaczka antywojenna i działaczka polskiej oraz niemieckiej socjaldemokracji. Współzałożycielka, przywódczyni i główny ideolog Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, współzałożycielka Komunistycznej Partii Niemiec (KPD). Urodzona i wychowana w zasymilowanej rodzinie żydowskiej w Polsce; w 1897 otrzymała obywatelstwo niemieckie.
Ze względu na ostrą krytykę zarówno leninowskiej, jak i umiarkowanej socjaldemokratycznej odmiany socjalizmu, Róża Luksemburg spotkała się z ambiwalentnym odbiorem wśród uczonych i teoretyków lewicy politycznej. Niemniej, po okresie stalinizmu, sfałszowany obraz Róży Luksemburg oraz jej politycznego sojusznika Karla Liebknechta były wykorzystywane przez propagandę komunistycznego rządu Niemieckiej Republiki Demokratycznej.
Pomimo polskiej narodowości i silnych związków z polską kulturą, konflikt z Polską Partią Socjalistyczną (PPS) oraz późniejsze potępienie jej poglądów w okresie stalinizmu sprawiły, że we współczesnym polskim dyskursie politycznym pozostaje postacią kontrowersyjną.
Życiorys Pochodzenie