Uprawnienie – termin prawniczy używany do określania korzystnej sytuacji prawnej określonego podmiotu, wyznaczonej przez obowiązujące normy prawne. Pojęcie to jest wieloznaczne: w zależności od przyjętej aparatury pojęciowej może oznaczać w szczególności możliwość domagania się określonego zachowania od innego podmiotu, element prawa podmiotowego albo – w szerszym języku prawniczym – inne prawnie doniosłe możliwości działania.
W jednym z rozpowszechnionych ujęć, zwłaszcza w prawie cywilnym, uprawnienie jest wyróżnionym elementem prawa podmiotowego – przeważnie chodzi o bliższe wyznaczenie zachowania objętego prawem podmiotowym. Do takich sytuacji zalicza się m.in. roszczenia, uprawnienia kształtujące oraz zarzuty.
W analitycznej teorii prawa pojęcie uprawnienia wymaga odróżnienia od takich kategorii, jak obowiązek, wolność prawna, kompetencja, możność prawna czy prawo podmiotowe. Zygmunt Ziembiński wskazywał, że nie każdej normie nakładającej obowiązek na jeden podmiot odpowiada uprawnienie innego podmiotu oraz że termin „uprawnienie” bywa w języku prawniczym używany do oznaczania różnych, strukturalnie odmiennych sytuacji prawnych.
Wieloznaczność pojęcia
Słowo „uprawnienie” nie ma w prawoznawstwie jednego powszechnie przyjętego znaczenia.