Może być używane:
w znaczeniu wąskim – na oznaczenie sytuacji podmiotu, któremu ze względu na obowiązek innego podmiotu przysługuje możliwość domagania się określonego zachowania; jako nazwa jednego z elementów złożonego prawa podmiotowego; w znaczeniu szerokim – jako zbiorcze określenie różnych korzystnych sytuacji prawnych, obejmujących niekiedy także wolność prawną lub kompetencję.
Ostatnie z tych znaczeń jest najmniej precyzyjne. Posługiwanie się słowem „uprawnienie” jako wspólną nazwą dla roszczenia, wolności i kompetencji może zacierać różnice między obowiązkami odpowiadającymi tym sytuacjom oraz między skutkami prawnymi zachowania podmiotu uprawnionego.
Uprawnienie a obowiązek
Uprawnienie jest często analizowane w relacji do obowiązku. W najprostszym przypadku, jeżeli norma nakazuje podmiotowi B zachować się w określony sposób wobec podmiotu A, a sytuację A ujmuje się jako możliwość domagania się tego zachowania, mówi się, że A jest uprawniony, natomiast B jest zobowiązany.
Przykładowo, jeżeli z określonego stosunku prawnego wynika obowiązek dłużnika zapłaty oznaczonej sumy wierzycielowi, to obowiązkowi dłużnika odpowiada roszczenie wierzyciela o spełnienie świadczenia.