Nie każdy obowiązek prawny musi jednak tworzyć po stronie innego, oznaczonego podmiotu odpowiadające mu uprawnienie. Norma może nakładać obowiązek ze względu na interes publiczny albo chronić pewien stan rzeczy bez wskazania podmiotu, któremu przysługiwałoby roszczenie o realizację tego obowiązku.

Z tego względu twierdzenie, że każdemu obowiązkowi odpowiada czyjeś uprawnienie, wymaga dodatkowych założeń co do znaczenia słowa „uprawnienie”.

Roszczenie

Roszczenie jest szczególnym rodzajem sytuacji prawnej, w której określony podmiot może domagać się od innego podmiotu oznaczonego zachowania, a temu drugiemu podmiotowi odpowiada obowiązek zachowania się w wymagany sposób.

Relacja ma wówczas charakter dwustronny:

uprawnienie A do zachowania B → obowiązek B wobec A

Roszczenie jest zatem relacyjną sytuacją prawną – jego pełne określenie wymaga wskazania co najmniej podmiotu uprawnionego, podmiotu zobowiązanego oraz zachowania będącego przedmiotem obowiązku.

W języku prawa cywilnego roszczenie stanowi jeden z najczęściej wyróżnianych elementów prawa podmiotowego.

Uprawnienie jako element prawa podmiotowego

Prawo podmiotowe jest pojęciem szerszym od pojedynczego uprawnienia.