Obywatelskie nieposłuszeństwo – celowe działania łamiące konkretne przepisy prawne w imię przekonania, że owe regulacje rażąco naruszają wartości istotne dla stosującego nieposłuszeństwo obywatelskie, połączone z gotowością poniesienia prawnych konsekwencji takiego postępowania.
Definicja Nowożytna historia obywatelskiego nieposłuszeństwa sięga połowy XIX wieku i mniej więcej od 150 lat kolejni badacze próbują zdefiniować to zjawisko. W 1849 r. Henry David Thoreau napisał esej O obywatelskim nieposłuszeństwie (ang. Civil Disobedience). Po jego wydaniu w 1866 r. (wcześniej, w 1849 r. wydano go pod innym tytułem w czasopiśmie Æsthetic Papers) termin ten pojawił się w wielu kazaniach i odczytach nawiązujących do niewolnictwa i wojny amerykańsko-meksykańskiejThe Duty and Limitations of Civil Disobedience. Dyskurs Samuela Colcorda Bartletta (1853) (en).. Tak więc, do czasu opublikowania wykładów Thoreau pod tytułem Civil Disobedience (pol.: Obywatelskie nieposłuszeństwo), w 1866 roku – cztery lata po jego śmierci – termin ten stał się dość powszechne używany. Stwierdzono, że termin „obywatelskie nieposłuszeństwo” był zawsze niejednoznaczny i współcześnie został całkowicie zdeprecjonowany. Marshall Cohen napisał: „Używany jest do opisu wszystkiego, od dostarczenia akt w sądzie federalnym, do napaści na funkcjonariusza federalnego.