linia Jirečka)
Istnieją dwie teorie dotyczące natury ich korzeni: pierwsza zakłada, że Proto-Rumuni zamieszkiwali tereny dzisiejszej Rumunii przez całe wczesne średniowiecze (mogli zamieszkiwać wyspowo w swoich okręgach zwanych țări, z łacińskiego terrae), druga, współcześnie dominująca, zaproponowana przez Roberta Rösslera w XIX wieku, głosi iż użytkownicy dialektów proto-rumuńskich przybyli na te tereny z obszarów znajdujących się na południe od Dunaju. Obie teorie nie wykluczają się wzajemnie.
Faktem jest, że nie istnieją dowody na liczną i stałą obecność dużych, zwartych grup ludności zromanizowanej na północ od Dunaju między rokiem 300 a 900. Najstarsze wzmianki we współczesnych źródłach, które niewątpliwie dotyczą Wołochów (np. Kekaumenos) umiejscawiają ich w górskich rejonach współczesnych Bułgarii i Serbii.