Odkrycia i podziały (od 1493) W 1493 papież Aleksander VI wyznaczył bullą linię demarkacyjną dzielącą nowo odkrywane terytoria przez imperia Portugalii i Hiszpanii. W 1494 zawarły one traktat w Tordesillas, modyfikując ustalony podział. W rezultacie imperia dokonały podziału świata między sobą na dwie półkule. Według tego podziału wyspa znalazła się na półkuli hiszpańskiej (przyjmując, że antypołudnikiem były okolice południka 129°E). W 1529 układem z Saragossy ustalono „antypołudnik”, który przechodził przez wyspę (okolice południka 133°E, albo 133-145°E).
Według niektórych źródeł, w 1512 dwaj portugalscy nawigatorzy, (kapitan) i , mogli zaobserwować wybrzeże wyspy. Według planu podróży, ich wyprawa dotarła do południowo-wschodniego krańca wyspy Seram (wieś Guli-Guli/Gulegule; Moluki), spędzili tam trzy miesiące.
Europejskie odkrycie wyspy Nowej Gwinei przypisuje się Portugalczykowi Jorge de Meneses, który w 1526 wylądował na wyspie Biak lub Waigeo i przepływał w pobliżu półwyspu Ptasia Głowa (północno-zachodnia część wyspy).
W 1528 i 1529 Álvaro de Saavedra dwukrotnie płynął wzdłuż części północnego wybrzeża wyspyPłynął przez ok. 100 lig (ok.