thumb|150px|Okładka Żywotów najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów z 1568 Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów () – dzieło biograficzne autorstwa Giorgio Vasariego. W XVI wieku ukazały się dwa wydania: pierwsze w 1550 r., drugie w 1568 r.Na język polski pracę Vasariego po II wojnie światowej przełożył Karol Estreicher. Wyszła ona nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego (Kraków, 1980 – Warszawa, 1989). Autor tego przekładu we wstępie (s. XXXVI) pisał: „Odczuwano u nas potrzebę tłumaczenia dzieła Vasariego. Przed I wojną światową tłumaczył ‘Żywoty’ S. Masłowski, po nim w okresie międzywojennym J. Morawiński. Rękopisy tych przekładów zachowały się.”.
Jest to pierwsza spisana historia sztuki włoskiej, przeznaczona dla szerokiego kręgu odbiorców. Spowodowała wzrost (od XVI wieku) publikacji literatury historycznej w Italii i poza nią. Według autora sztuka nowożytna doskonaliła się stopniowo, a jej rozwój przebiegał w sposób konsekwentny i jednokierunkowy. Podzielił on sztukę włoską od czasów twórczości Cimabue do czasów Michała Anioła na trzy okresy równe stuleciom.