nadzór nad zawieraniem umów o udostępnienie infrastruktury kolejowej; współdziałanie z właściwymi organami w zakresie przeciwdziałania stosowaniu praktyk monopolistycznych przez zarządców i przewoźników kolejowych oraz w zakresie koordynowania funkcjonowania rynku transportu kolejowego i przestrzegania praw pasażerów; nakładanie kar pieniężnych na zasadach określonych w ustawie; wydawanie decyzji w sprawie otwartego dostępu; rozpatrywanie spraw dotyczących pasażerskich przewozów okazjonalnych.
Urząd Transportu Kolejowego w ramach liberalizacji rynku kolejowego buduje w Polsce konkurencyjny rynek transportu kolejowego i umożliwienia wejścia na rynek nowym przedsiębiorstwom; tworzy jednakowe warunki funkcjonowania wszystkich przedsiębiorstw kolejowych na krajowych rynkach oraz na obszarze całej Wspólnoty; pracuje nad ujednoliceniem rozwiązań technicznych; oddzieleniem zarządzania infrastrukturą kolejową od eksploatacji kolei; uzdrowieniem struktury finansowej przedsiębiorstw kolejowych;