Burmistrzowie i prezydenci miasta Prezydent Miasta Olsztyn jest organem wykonawczym gminy. Prezydentem Olsztyna w latach 2009–2024 był Piotr Grzymowicz, zaprzysiężony na tym stanowisku 9 marca 2009. Został on wybrany w przedterminowych wyborach prezydenta miasta, zarządzonych w wyniku odwołania poprzedniego prezydenta Czesława Małkowskiego w referendum gminnym. Uzyskiwał następnie reelekcję w 2010, 2014 i 2018. Prezydenta Grzymowicza wspomagali wiceprezydenci Sylwia Rembiszewska-Piątek i Justyna Sarna-Pezowicz.
7 maja 2024 na stanowisku prezydenta zaprzysiężony został Robert Szewczyk, który 21 kwietnia 2024 zwyciężył w drugiej turze wyborów samorządowych.
Nazwa mały|Olsztyn na Mapie Świętej Warmii z 1755 roku Niemiecka nazwa dosłownie oznacza „kamień nad Łyną, łyński kamień”, a w przenośni „zamek nad Łyną”. Została użyta w przywileju lokacyjnym miasta z 1353 roku. Pochodzi ona od nazwy rzeki Łyna, która po niemiecku brzmiała , lecz pochodziła od staropruskiej nazwy (1251, 1308 r.) lub wcześniejszej nazwy Alina oznaczającej „łanię”. Końcówka (dosł. ‘kamień’) często była używana jako poetyckie lub symboliczne określenie zamku lub twierdzy.