Oświęcim (, Oszpicin, ) – miasto w województwie małopolskim, siedziba władz powiatu oświęcimskiego i dwóch gmin – miejskiej (miasto Oświęcim) oraz gminy wiejskiej Oświęcim (okoliczne sołectwa bez samego miasta).
W latach 1315–1564 stolica księstwa oświęcimskiego. Od 1564 był miastem królewskim Korony Królestwa PolskiegoFranciszek Leśniak, Król i jego miasta w województwie krakowskim (od wieku XVI do pierwszej połowy XVIII), w: Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, Kraków 2003, s. 148.. Miasto królewskie starostwa oświęcimskiego w powiecie śląskim województwa krakowskiego, jako część prowincji małopolskiej, w końcu XVI wiekuWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.. Na przestrzeni wieków był stolicą powiatu oświęcimskiego o różnych granicach.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 35 577 mieszkańców, co plasowało je na czwartym miejscu wśród największych miast województwa małopolskiego.