Może to być anarchia, powstawanie nowych tyranów lub różne eksperymentalne społeczności. Mesjanizm, ratowanie świata – Fabuła często śledzi losy wybitnych jednostek lub grup, które kładą podwaliny pod odradzającą się cywilizację (Jestem legendą), lub przedstawia wydarzenia związane z próbą ratowania świata przed katastrofą (12 małp) bądź próbą odwrócenia jej skutków (Matrix). Motyw podróży i odkrywania nowych światów – Postapokaliptyczne fabuły często zawierają motyw podróży. Bohaterowie przemierzają zniszczony świat, poszukując bezpiecznych miejsc lub próbując zrozumieć, co pozostało po katastrofie. Refleksja nad kondycją ludzką i moralnością – Postapokaliptyczna fantastyka często bada ludzką naturę i moralność w kontekście ekstremalnych warunków. W takich światach, gdzie życie jest zagrożone, pojawiają się pytania o to, co jest słuszne, a co nie. Motyw nadziei lub odrodzenia – Choć świat postapokaliptyczny jest często ukazywany w mrocznych barwach, niektóre dzieła zawierają motywy nadziei, odrodzenia i odbudowy cywilizacji.