Rys historyczny Pierwsze polskie organizacje związkowe utworzono na terenie ówczesnego zaboru austriackiego jako agendy Austriackiego Związku Kolejarzy, który na terenie Galicji zakładał miejscowe grupy związkowe m.in. Stowarzyszenie Zawodowe Robotników Kolejowych i Personelu Kolejowego w Nowym Sączu (1893) z filiami m.in. w Krakowie, Lwowie i Przemyślu, Związek Urzędników Kolejowych w Krakowie (1914), oraz Związek Kolejarzy Kolei Koszycko-Bogumińskiej w Cieszynie (1918), w 1917 w Galicji powstały konspiracyjne narodowe komitety kolejowców polskich.
Podobnie było w zaborze rosyjskim - w ramach Wszechrosyjskiego Związku Pracowników Kolejowych (Всероссийский железнодорожный союз) utworzono Związek Pracowników Kolejowych Królestwa Polskiego (1905), liczący ok. 3-4 tys. członków, Socjaldemokratyczny Związek Pracowników Kolejowych w Królestwie Polskim w Pruszkowie (1905), ok. 700 członków, Związek Pracowników Kolejowych Polaków (1915), organizacja Polaków wywiezionych do Rosji, Stowarzyszenie Pracowników Kolejowych-Polaków na Rusi, Stowarzyszenie Ewakuowanych Kolejarzy-Polaków w Kijowie, Związek Kolejarzy Pragnących Powrócić do Kraju, Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Pracowników Kolejowych Drogi Warszawsko-Wiedeńskiej i Nadwiślańskiej w Warszawie (1917), oraz Niezależny Związek Kolejarzy, w Warszawie (1918).