.„I diabła tam miał być dobry rząd, kiedy pan krakowski, hetman wielki koronny, Mikołaj Potocki, ustawnie się opił gorzałki, jako i w te czasy pijany w karycte siedział, a drugi polny hetman, Kalinowski, choć chciał co począć, nie barzo go posłuchano, a do tego wzroku dobrego nie miał, bo na staje nie widział dobrze, i kiedy na strzelanie z łuku kto od niego był, ledwo rozeznał, że to człowiek stoi.” (Diariusz Bogusława Maskiewicza w: Zbiór pamiętników historycznych..., Tom 5 wydał Julian Ursyn Niemcewicz, 1840 s. 66n).Tadeusz Chrzanowski. Kresy, czyli obszar tęsknot. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010, s. 79..
W kwietniu 1650 powrócił z jasyru i w dniach 28–30 czerwca 1651 wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem z połączoną armią kozacko-tatarską. Po odłączeniu się króla Jana Kazimierza przejął dowództwo nad armią koronną. Po zwycięstwie pod Beresteczkiem Potocki nie wykorzystał sytuacji i bardzo powoli, w tempie poniżej 10 km dziennie, prowadził armię koronną, zarządzając długie postoje (np. pod Pawołoczą 10 dni, gdzie zmarł Jeremi Wiśniowiecki). Dało to Chmielnickiemu czas na odbudowę armii.