thumb|Mumia faraona Merneptaha thumb|Mumia mężczyzny z krypty w Bremie thumb|Egipska mumia kota thumb|Inkaska tzw. mumia Wari z Peru mały|Człowiek z Grauballe Mumia – zmumifikowane naturalnie lub celowo zabalsamowane ciało człowieka lub zwierzęcia.
Nazwę wywodzi się z arabskiego słowa pochodzenia perskiego mumija, oznaczającego „smołę”, a właściwie bitumin, czyli substancję, którą (jak uważano do niedawna) starożytni Egipcjanie nasączali bandaże mumii. Najnowsze badania dowiodły jednak, iż wiele mumii egipskich nie zawierało bitumu, a tylko żywice, które sczerniały, jedynie przypominając bituminK.A. Clark, S. Ikram, R.P. Evershed: The significance of petroleum bitumen in ancient Egyptian mummies. Phil. Trans. R. Soc, A 374: 20160229, 2016..
Powszechnie znane są przede wszystkim mumie egipskie – ciała faraonów i dostojników starożytnego Egiptu, lecz mumifikację dostojników stosowali również Inkowie w Ameryce Południowej oraz w szeregu innych kultur.
Ciało osoby zmarłej może oprzeć się rozkładowi i zachować w dobrym stanie wskutek zabiegów konserwujących bądź tylko dzięki specyfice miejsca spoczynku, jeśli warunki, w jakich przebywa, nie sprzyjają rozkładowi (np.