Olsza czarna (Alnus glutinosa (L.) Gaertn.) – gatunek drzew z rodziny brzozowatych. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, w zachodniej Azji i w północno-zachodniej Afryce. W Polsce występuje na niżu i niższych położeniach górskich. Istotny gatunek lasotwórczy na siedliskach bagiennych i wilgotnych.
Rozmieszczenie geograficzne Rośnie niemal w całej Europie z wyjątkiem Islandii i części wysp Morza Śródziemnego, poza tym w północno-zachodniej Afryce (od Maroka po Libię) oraz w zachodniej Azji – w Azji Mniejszej, w rejonie Kaukazu, w Iranie, w Kazachstanie i zachodniej Syberii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na całym obszarze z wyjątkiem wyższych położeń górskich.
Jako gatunek introdukowany występuje w północno-wschodniej części Ameryki Północnej, na południu Ameryki Południowej i Afryki, w Nowej Zelandii i na Tasmanii.