Teoria racjonalnego wyboru (TRW) – interdyscyplinarna teoria badająca i modelująca decyzje społeczne i ekonomiczne. Wywodzi się z psychologii społecznej, politologii i ekonomii. W XX wieku była dominującym paradygmatem w naukach społecznych. Teoria ta próbuje przybliżyć, przewidzieć lub matematycznie modelować ludzkie zachowania poprzez analizę zachowań racjonalnego podmiotu, który mierzy się z kosztami i korzyściami wynikającymi z własnych decyzji.

Historia Podstaw do jej powstania dostarczyła sformułowana ostatecznie w 1947 przez Johna von Neumanna i Oskara Morgensterna ekonomiczna teoria oczekiwanej użyteczności oraz ogólny rozwój teorii gier.

Teoria racjonalnego wyboru została sformalizowana w latach 50. XX wieku. Najpierw przez Duncana Blacka w kontekście teorii głosowania oraz Anthony'ego Downsa w modelu ekonomii politycznej, gdzie wyborcy traktowani są jako konsumenci dóbr publicznych. Ostatecznie kluczową rolę odegrał William Riker, rozwijający teorię na potrzeby modelowania koalicji politycznych.