Riker i jego zwolennicy zastosowali tę wersję teorii racjonalnego wyboru – którą nazywali różnie: racjonalnym wyborem, wyborem publicznym, wyborem społecznym, modelowaniem formalnym lub pozytywną teorią polityczną – do wyjaśnienia wielu zjawisk i mechanizmów, w tym głosowań, ustawodawstwa, wojen i biurokracji.
Podstawowe założenia TRW opiera się następujących założeniach: badany, rozpatrywany jest zbiór aktorów – graczy w systemie, każdy z aktorów ma sobie dostępne alternatywy wyboru, jest określony zbiór spodziewanych rezultatów wyboru w.w. alternatyw, określa się preferencje aktora do zbioru alternatyw, określa się oczekiwania aktorów do parametrów systemu (pozytywne/negatywne),
W zależności od konkretnej dziedziny modele te mogą przyjmować różny stopień formalizacji – od przybliżonych modeli opisowych do funkcji matematycznych.
Teoria racjonalnego wyboru opiera się na indywidualizmie metodologicznym, głoszącym, że zjawiska społeczne należy wyjaśniać poprzez celowe działania jednostek. Kluczowym założeniem jest maksymalizacja użyteczności, w ramach której aktorzy podejmują optymalne decyzje oparte na dostępnej wiedzy, dążąc do realizacji swoich intencji przy jednoczesnej minimalizacji kosztów.