XIX wiek Ponowny wzrost i ożywienie gospodarcze Łomży to początek XIX wieku. W 1806 roku miasto liczy około 6000 mieszkańców. Z chwilą ustanowienia Księstwa Warszawskiego Łomża staje się siedzibą władz departamentu. Po utworzeniu Królestwa Polskiego zostaje głównym miastem obwodu łomżyńskiego, a w 1815 stolicą województwa augustowskiego. Wzrost gospodarczy Łomży związany jest przede wszystkim z powstaniem nowych węzłów komunikacyjnych. Paradoksalnie przyczyniają do tego nowi zaborcy – Rosjanie. Przez Łomżę prowadzi trakt polityczny z Warszawy do Moskwy. Następuje rozbudowa miasta. Najpierw buduje się obiekty wojskowe, administracyjne, a następnie gospodarcze, publiczne i mieszkalne. Dynamicznie wzrasta liczba ludności. Powstają nowe place i ulice, a także wiele kamienic oraz obiektów użyteczności publicznej m.in. łomżyński Browar, rafineria cukru, garbarnie, Wielka Synagoga. Z tego okresu pochodzi najwięcej łomżyńskich zabytków, m.in. ratusz, poczta czy gmach sądu. Miasto rozwija się stopniowo jako ośrodek o charakterze przemysłowo-handlowym.